PIRLS dasturida
o'qish savodxonligi
PIRLS xalqaro tadqiqoti orqali o'qish savodxonligini baholash yondashuvlari, matn turlari va savol darajalari yoritiladi.
57 ta
mamlakat
PIRLS tadqiqotida ishtirok etadi
4-sinf
o'quvchilari
asosiy maqsadli guruh
5 yilda
bir marta
tadqiqot o'tkaziladi
O'qish
savodxonligi
kelajak muvaffaqiyatining asosidir
Asosiy tushunchalar
A. PIRLS nima?
PIRLS — boshlang'ich sinf o'quvchilarining o'qish savodxonligini xalqaro miqyosda baholashga qaratilgan tadqiqotdir. Unda asosan 4-sinf o'quvchilarining matnni o'qish, tushunish, talqin qilish va baholash ko'nikmalari o'rganiladi.
Batafsil o'qish
B. PIRLSda o'qish savodxonligi
PIRLS dasturida o'qish savodxonligi o'quvchining o'qilganidan ma'no chiqarishi, o'qilgan axborotdan foydalanishi, matn mazmuni ustida fikr yuritishi va o'z fikrini asoslay olishi bilan belgilanadi.
Batafsil o'qish
C. Asosiy g'oya
Bu yondashuv boshlang'ich ta'limda o'qish darslarini faqat ifodali o'qish yoki qayta hikoya qilish bilan cheklamasdan, tahliliy va ijodiy fikrlash bilan bog'liq holda tashkil etish zarurligini ko'rsatadi.
Batafsil o'qishPIRLS matnlarining ikki asosiy maqsadi
Adabiy tajriba orttirish
Badiiy matnlar, hikoya, ertak va voqeali matnlar orqali o'quvchining obraz, voqea, qahramon va g'oyani anglash ko'nikmasi rivojlanadi.
Axborot olish va undan foydalanish
Ilmiy-ommabop, tushuntiruvchi va ma'lumot beruvchi matnlar orqali faktlarni topish, solishtirish, umumlashtirish va axborotdan foydalanish ko'nikmasi shakllanadi.
"O'qish — bu yangi dunyolar eshigini ochadigan kalitdir."
Nima uchun matnlar xilma-xil bo'lishi kerak?
PIRLS tadqiqoti badiiy va axborot beruvchi matnlarni teng nisbatda taqdim etadi, chunki har bir matn turi o'quvchidan boshqacha fikrlash ko'nikmasini talab qiladi. Adabiy matnlar hissiy va obrazli tafakkurni, axborot matnlari esa mantiqiy va tahliliy fikrlashni rivojlantiradi — ikkalasi birgalikda mustaqil, tanqidiy fikrlaydigan o'quvchini shakllantiradi.
PIRLS topshiriqlari qaysi fikrlash darajalarini baholaydi?
Matndan aniq axborotni topish
Bevosita xulosa chiqarish
G'oya va axborotni talqin qilish
Matn mazmuni, tili va tuzilishini baholash
Bo'lajak o'qituvchi uchun metodik ahamiyati
Bo'lajak o'qituvchi nimani o'rganadi?
PIRLS yondashuvi bo'lajak o'qituvchiga matn bilan ishlashni tizimli tashkil etishni o'rgatadi. Talaba matn tanlash, savol tuzish, javobni baholash va o'quvchi fikrini rivojlantirishda PIRLS mezonlaridan foydalanishni o'rganadi.
Shakllanadigan metodik ko'nikmalar
- badiiy va axborot matnlarini farqlash
- matn maqsadiga mos savollar tuzish
- o'quvchi javobini dalil asosida baholash
- ochiq javobli savollar bilan ishlash
- xulosa chiqarish ko'nikmasini rivojlantirish
- baholash mezonlari asosida rivojlanishni kuzatish
Amaliy misol
Matn parchasi: "Bahor keldi. Daraxtlar kurtak chiqardi. Bolalar maktab hovlisiga gul ko'chatlari ekishdi. Dilorom eng kichik ko'chatni ehtiyotlab sug'ordi."
Bolalar qayerga gul ko'chatlari ekishdi?
Diloromning ko'chatni ehtiyotlab sug'orishi uning qanday bola ekanini ko'rsatadi?
Matndagi bahor fasli qanday belgilar orqali tasvirlangan?
Siz bolalarning bu ishini foydali deb hisoblaysizmi? Fikringizni matndan dalil bilan asoslang.
Mavzu bo'yicha materiallar
Ona tili va o'qish savodxonligi. 3-sinf. 2-qism
Ona tili va o'qish savodxonligi
Ona tili va o'qish savodxonligi. 3-sinf. 1-qism
Ona tili va o'qish savodxonligi
Savol-topshiriqlar
PIRLS dasturida o'qish savodxonligi qanday ko'nikmalar orqali baholanadi?
Badiiy matn va axborot matni uchun savollar qanday farqlanishi mumkin?
Quyidagi savol qaysi darajaga mansub: "Kim bunday qaror qildi?"
Kichik bir matn tanlang va unga PIRLSga mos 4 xil savol tuzing.
0–2 ballik baholash mezoni ishlab chiqing.
Amaliy topshiriq: "Mening maktabim" mavzusida qisqa matn yozing va unga PIRLS mezonlariga mos savollar tuzing.
Foydalanuvchi PIRLS dasturida o'qish savodxonligi qanday baholanishini tushunadi, matn asosida turli darajadagi savollar tuzishni o'rganadi, o'quvchi javobini dalil va mezon asosida baholash ko'nikmasiga ega bo'ladi.
